Ana Sayfa >> Dansta Ustalaşmak
Dansta Ustalaşmak 
Arjantin Tango’da Çabasız Ustalık
Eğitmenler herhangi bir fiziksel aktivite öğrenmede 4 aşama saptamıştır:
1) bilinçsiz yetersizlik
2) bilinçli yetersizlik
3) bilinçli yeterlilik
4) bilinçsiz yeterlilik
Edgar Degas demiştir ki, "Artık ne yapıyor olduğunu (düşünmez)bilmez hale geldiğinde bir ressam iyi işlerçıkarır." Aynısı tango için de geçerlidir. Bir dansçı ancak bilinçsiz yeterlilik seviyesine ulaştığında Arjantin tangonun içsel olasılıklarına dokunabilen dansçıdır. Bu çabasız ustalıktır, yani tangonun, kişinin sıkça nefesi kesilerek tanımladığı seviyesidir.
Yıllar önce, Eckhart Haerter (Alman bir Arjantin tango dansçısı ve eğitmeni) tango yapanların, kapasitelerinin ancak yüzde 75'ini kullandıklarını iddia etmişti. Kişiler, dansçıları bilinçsiz yeterlilik seviyesinden uzak tutan tipik bir korku sonucunda böyle bir bilinçli yeterlilik seviyesinde takılı kalırlar. Korku kişiyi bilinçli yetersizlik seviyesine kadar geriletebilir.
İnsanların Arjantin tangosunu, spiral gibi, ilk aşamadan dördüncüsüne kadar üst üste koyarak tekrar tekrar öğrendiği fikrini genelleştirmek isterim. Bir önceki seviyenin bilinçsiz yeterliliği, bir sonraki seviyenin bilinçsiz yetersizliğidir.
Arjantin tangosu öğretmek ve öğrenmek konusunda ve çabasız ustalık kazanmakta tüm bunlar ne anlama gelir?
Öğretmek, öğrenciyi bilinçsiz yeterlilik seviyesinden bilinçli yetersizlik seviyesine çıkarmaktır. Kimi eğitici, öğrencisini bilinçli yeterlilik seviyesine kadar da ulaştırabilir. Neredeyse daima, öğrencinin bilinçsiz yeterlilik ya da çabasız ustalık seviyesine ulaşması tamamen kendine kalır.
Öğrenciyi bilinçsiz yetersizlik seviyesinden bilinçli yetersizlik seviyesine çıkarmak, öğrencinin mevcut beceri seviyesi ile öğrencinin mümkün olduğunu anladığı beceri seviyesi arasında bir gerilim yaratır. Bazen öğrenciler danslarının gerilediği hissine kapılırla çünkü dans farkındalıkları, fiziksel becerilerinin önüne geçmiştir. Pek çok kişi bilinçli yeterliliği sürdürmekte güçlük çeker ama tipik öğrenme süreci, kişinin beceri seviyesini geliştirerek bilinçli yeterliliğe doğru ilerlemesinde yatar.
Eğer öğrenci daha fazla beceri kazanmasının önkoşulu olan gerilimi sürdüremezse, bilinçsiz yetersizlikten bir önceki seviye olan bilinçsiz yetersizlik seviyesine geri kayabilir. Kendi kendine çalışma veya bir usta ile çalışma genellikle yeni yeterlilikler edinmek için önemlidir, önce bilinçli yetersizlikten bilinçli yeterliliğe, oradan da bilinçsiz yeterliliğin bir sonraki aşamasına ilerlenir.
Öğrencilerin tango derslerini bırakması, tipik olarak, eğiticinin, öğrencinin becerisini geliştirebilmesine imkan tanıyacak biçimde yeni bir gerilim yaratamadığı ya da yarattığı gerilimin öğrencinin istediğinden ya da kaldırabileceğinden fazla olması durumunda görülür. Bu, herhangi bir başarı seviyesinde görülebilecek bir durumdur, ister ilk kez dansa başlayan dansçı olsun, ister yüksek derecede beceri sahibi dansçı olsun.
Figür ezberleten eğiticiler sınıflarında bu gerilimi pek nadiren yaratabilirler, çünkü öğrencilerine öğrettiklerinde, daha önce öğrettiklerini pek fazla tehdit edici bir durum yoktur. Bu nedenle, ezber figürlerin istekli öğrenciye verebileceği pek fazla bir şey yoktur. Dahası, figür ezberleten eğiticilerin, öğrencilerini bilinçli yetersizlikten bilinçli yeterliliğe taşımak için pek de fazla çalışmaları gerekmez.
Bunun tersine, tekniğe ve tangonun temel taşlarına önem veren eğiticiler, öğrencilerini sürekli olarak bir sonraki incelmiş ustalık seviyesine ilerletirler. Bu becerilerini geliştirmek isteyen öğrenciler, mevcut yetenekleri ile eğiticileri tarafından ortaya konulan beceriler arasındaki gerilimi kabul etmeye istekli olmalıdır. Böylece tekniğe ve tangonun temel taşlarını vurgulayan öğretmenlerin, öğrencilerine bilinçli yetersizlikten bilinçli yeterliliğe ulaşmalrında yol göstermek için çok fazla çalışmaları gerekecektir, ki bu zaman zaman öğretmenlerin, öğrencilerinin çok ağır ilerlediğini düşünerek bunalmalarına neden olabilir.
Çabasız ustalık, ne yaptığımızı düşünmemeye başladığımız andan, yani bilinçsiz yeterliliğe ulaştığımız zamandan itibaren başlar. Sonuç olarak, çabasız ustalık, genellikle eğitimin ötesindedir. Pek çok eğiticiler çabasız ustalık seviyesine ulaşırken herhani bir yolgöstericilikte bulunmaz. Kimisi de çabasız ustalığın gelişimini baltalar. Bu ikinci tip eğitici, kişiyi sürekli bilinçli yeterlik ya da yetersizlik seviyesine çeken bir eleştirmen gibi davranır, ve bu şekilde, bilinçsiz dansetmenin mümkün olduğu zihin seviyesini tahrip eder. Pek azı, çabasız ustalığa ulaşabilecekleri bilinçsiz yeterlilik seviyesinin sonuçta kişiye bağlı olduğunun farkında olarak, öğrencilerini bilinçsiz yeterlilik seviyesini bulmaları için yüreklendirir.
Peki, o zaman, tangoda çabasız ustalığa nasıl varacağız? Biz, zihnimizde değil bedenimizde öğrenmeyi vurguluyoruz. Dıştan gelen ve içimizde duyduğumuz eleştiri seslerini bir yana bırakmayı öneriyoruz, ki bu da fiziksel becerilerimize güve kazanana kadar bolca pratik yaparak elde edilebilir. Ayrıca iyi ve kötü dans etmekle ilgili yargılarımızı da bir yana bırakmak gerekli. Kendi merkezimizde olmalı ve Arjantin Tango’nun dört bağlantısının lezzetli deneyimine kendimizi bırakmalıyız: müzik, partnerimiz, zemin ve dans pistindeki diğer dansçılar. Bunlar, bizi merkezimizde yapacak ve çabasız ustalık kazanmamız için yol gösterecektir.
Çeviri: Ufuk Duruman